Hindi, the National Language – Misinformation or Disinformation?

All the legal rights, respect and importance, granted by the statute to other official languages in their respective states must also be conferred upon Marathi in Maharashtra. “We do not ask for anything more, but we shall not settle for anything less too”. Can such a demand be termed as improper, illegal or immoral by any standards?

Filed under: ०३.१ अस्मिता: भाषिक व सांस्कृतिक , अधिकृत भाषा, अधिकृत भाषा कायदा, अनुसूची ८, अस्मिता, केंद्रशासन, घटना, परिशिष्ट-८, भारताची राज्यघटना, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माणूस, मराठीची चळवळ, मराठीचे प्रश्न, महाराष्ट्र, मातृभाषा, मायबोली, माहिती अधिकार, राजभाषा, राज्य शासन, राज्यभाषा, राज्यशासन, राष्ट्रभाषा, राष्ट्रीय एकात्मता, लोकसत्ता, संविधान, स्वाभिमान, हिंदी, constitution, Constitution of India, Government, Hindi, Maharashtra, Marathi, Marathi language, mother tongue, National Language, Official Language, Official Languages Act, Recognised Languages, Schedule 8, State Government

एकच अमोघ उपाय – मराठी एकजूट !! (ले० सलील कुळकर्णी, लोकसत्ता, २० डिसें० २००९)

भाषाप्रेम व राष्ट्रप्रेम या भावना परस्परविरोधी (contradictory) किंवा परस्पर-व्यतिरेकी (mutually exclusive) मुळीच नाहीत; हे नीट समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. मी माझ्या आईच्या पोटी ज्या क्षणी जन्म घेतला, त्याच क्षणी आणि त्याच घटनेमुळे, मी माझ्या आजीचा (आईच्या आईचा) नातूसुद्धा ठरलो. ही दोन्ही नाती मी एका वेळीच स्वीकारतो आणि दोन्ही नात्यांचा मला सारखाच अभिमान वाटतो. या सर्व विधानांमध्ये काही विरोधाभास आहे असे आपल्याला वाटते का? त्याचप्रमाणे मी महाराष्ट्रीय आहे आणि म्हणूनच मी भारतीय आहे व या दोन्ही निष्ठांचा मला अभिमान वाटतो, ही विधानेही सुसंगतच आहेत, हे मनाला स्पष्टपणे उमगायला हवे.

Filed under: ०३.१ अस्मिता: भाषिक व सांस्कृतिक , एकजूट, ऐक्य, डॉ भीमराव आंबेडकर, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, भारताची राज्यघटना, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माणूस, मराठी माध्यम, मराठी माध्यमातून शिक्षण, मराठी शाळा, मराठी संस्कृती, मराठीची चळवळ, मराठीचे प्रश्न, महाराष्ट्र, मातृभाषा, मायबोली, राज्य शासन, राज्यशासन, राष्ट्रभाषा, राष्ट्रीय एकात्मता, स्वाभिमान, Hindi, Marathi, Marathi language, mother tongue, National Language

हिंदी ही राष्ट्रभाषा? एक चकवा! (ले० सलील कुळकर्णी, लोकसत्ता, १५ नोव्हें० २००९)

“मराठी भाषेला आणि मराठी माणसाला स्वत:च्या राज्यात न्याय्य अधिकाराचे व सन्मानाचे स्थान मिळवून देण्यासाठी सामान्य माणसाला देशाच्या भाषिक  धोरणांसंबंधीची कायदेशीर पार्श्वभूमी माहित असावी, या उद्देशाने मी हा लेख लिहीत आहे.

भारताच्या घटनेमध्ये कुठल्याही भाषेचा उल्लेख ‘राष्ट्रभाषा’ असा केलेला नाही. उलट घटनेच्या अनुसूची-८ मधील सर्वच भाषा या राष्ट्रभाषेच्या दर्जाच्या मानल्या जाव्यात असा अप्रत्यक्ष संकेत दिला आहे.”

Filed under: ०३.१ अस्मिता: भाषिक व सांस्कृतिक , अधिकृत भाषा, अधिकृत भाषा कायदा, अनुसूची ८, अस्मिता, घटना, भारताची राज्यघटना, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठीचे प्रश्न, महाराष्ट्र, मायबोली, राजभाषा, राज्यभाषा, राष्ट्रभाषा, संविधान, स्वाभिमान, constitution, Constitution of India, Hindi, Maharashtra, Marathi, Marathi language, mother tongue, National Language, Nehru, Official Language, Official Languages Act, Recognised Languages, Schedule 8, Tharoor

सर्वप्रथम मातृभाषेत शिकणे हीच सर्वोत्तम पद्धत (स्वामीनाथन एस० अंकलेसरिया अय्यर, टाईम्स ऑफ इंडिया)

“Faced with half-empty classrooms in government schools, some state governments plan to introduce English from Class 1 to win back students. That would be a serious error.” श्री० अंकलेसरिया स्वामीनाथन अय्यर यांनी भारतातील राज्यशासनांस इशारा दिला आहे.

Filed under: ०३.३ भाषा आणि शिक्षण, ०५. वेचक वेधक - टिपणे व लेख , टाईम्स ऑफ इंडिया, दैनिक, भाषाभिमान, मराठी भाषा, मराठी माध्यम, मराठी माध्यमातून शिक्षण, मराठी शाळा, महाराष्ट्र, मातृभाषा, मायबोली, राज्य शासन, राज्यशासन, शिक्षणविषयक धोरण, शिक्षणाचे माध्यम, education policy, Government, Maharashtra, Marathi language, Marathi schools, medium of education, mother tongue, State Government, Swaminathan S Ankalesaria Aiyar, Times of India

मायबोलीप्रेम प्रथम, धंदा दुय्यम (पत्र: दै० लोकसत्ता, १ फेब्रुवारी २०१०)

आपल्या स्वार्थासाठी आपल्या स्वाभिमानाचा बळी देण्याबद्दलची उदाहरणे आज आपण महाराष्ट्रात सतत पाहत असतो. राजकीय स्वार्थापुढे परक्याचे जोडेही शिरसावंद्य मानण्याची काही तथाकथित नेत्यांची हुजुरेगिरीची संस्कृतीही आपल्याला आता फार नवीन राहिलेली नाही. पण स्वभाषाभिमानापुढे व्यावसायिक फायद्यालाही दुय्यम स्थान देणे अशी उदाहरणे महाराष्ट्रात घडतील काय आणि घडलीच तर त्याचे इतर मराठी माणसे कौतुक करतील की संकुचितपणा म्हणून हेटाळणी करतील?

Filed under: ०३.१ अस्मिता: भाषिक व सांस्कृतिक, ९०. वाचकांच्या उल्लेखनीय प्रतिक्रिया, विचार व अनुभव , दैनिक, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माणूस, महाराष्ट्र, मातृभाषा, मायबोली, लोकसत्ता, स्वाभिमान, Marathi, Marathi language, mother tongue

विद्येच्या माहेरघरात रोवली मराठी एकजुटीची मुहूर्तमेढ (वृत्त: दै० लोकसत्ता, ०१ फेब्रु० २०१०)

“मराठीच्या नावाने राजकीय घटक सरसावून पुढे येत असले तरी जोपर्यंत नागरिकांची समर्थशक्ती उभी राहत नाही, तोपर्यंत मराठीच्या बाजूने न्यायाचा कौल पडणार नाही. त्यासाठीच अशा चळवळींची गरज आहे, अशी भावना व्यक्त करण्यात आली.”

Filed under: Uncategorized , एकजूट, ऐक्य, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माणूस, मराठी संस्कृती, मराठी+एकजूट, मराठीची चळवळ, मराठीचे प्रश्न, महाराष्ट्र, मातृभाषा, मायबोली, स्वाभिमान, Marathi, Marathi language, mother tongue

मराठीचा उत्कर्ष – कसा करावा? (ले० प्रा० मनोहर राईलकर)

“अपत्यानं जगात झेंडा लावला की त्याचे आईवडील आपोआपच मोठे होतात. तसंच आपण मराठीचीं अपत्यं. आपल्या प्रयत्नांनीच आपली मायबोलीही मोठी होईल, अशी माझी भावना आहे. आणि ‘हिला बैसवू वैभवाच्या शिरी,’ ही माधव ज्यूलियनांची आसही सफळ होईल.”

Filed under: ०३.१ अस्मिता: भाषिक व सांस्कृतिक , अस्मिता, एकजूट, ऐक्य, केंद्रशासन, घटना, दैनिक, भारताची राज्यघटना, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माणूस, मराठी माध्यम, मराठी माध्यमातून शिक्षण, मराठी शाळा, मराठी संस्कृती, मराठीची चळवळ, मराठीचे प्रश्न, महाराष्ट्र, मातृभाषा, मायबोली, राजभाषा, राज्यभाषा, राज्यशासन, लोकसत्ता, शिक्षणाचे माध्यम, स्वाभिमान, Maharashtra, Marathi, Marathi language, Marathi schools, medium of education, mother tongue

मराठी अभिमानगीताच्या प्रकाशनाचे आमंत्रण (संगीतकार कौशल इनामदार)

मराठी+एकजुटीच्या सर्व बांधवांना प्रसिद्ध संगीतकार कौशल इनामदार याच्या तर्फे मराठीच्या अभिमानगीताच्या प्रकाशनाचे आमंत्रण.

Filed under: ०३.१ अस्मिता: भाषिक व सांस्कृतिक, ०४. बित्तंबातमी , अभिमानगीत, कविता, बातम्या, भावगीते, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी कविता, मराठी कवी, मराठी काव्य, मराठी गाणी, मराठी भाषा, मराठी संस्कृती, मराठी साहित्य, महाराष्ट्र, मातृभाषा, मायबोली, वृत्त, सुरेश भट, स्वाभिमान, Marathi, Marathi language, mother tongue

गृहमंत्रालयही म्हणते हिदी राष्ट्रभाषा नव्हे! (वृत्त: दै० लोकमत, १४ जाने० २०१०)

हिदी ही राष्ट्रभाषा असल्याची कोणतीही घटनात्मक तरतूद राज्यघटनेत नाही, असे स्पष्टीकरण खुद्द गृहमंत्रालयानेच दिले आहे. पुण्यातील मराठी अभ्यास केंद्राचे सलील कुलकर्णी यांनी गृहमंत्रालयाच्या राजभाषा भवनकडे माहिती अधिकारात अर्ज करून ही माहिती प्राप्त केली आहे.

Filed under: ०४. बित्तंबातमी , अधिकृत भाषा, अधिकृत भाषा कायदा, अस्मिता, एकजूट, ऐक्य, घटना, दैनिक, भारताची राज्यघटना, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माणूस, मराठीची चळवळ, मराठीचे प्रश्न, महाराष्ट्र, मातृभाषा, मायबोली, माहिती अधिकार, राजभाषा, राज्य शासन, राज्यभाषा, राज्यशासन, राष्ट्रभाषा, लोकमत, संविधान, स्वाभिमान, constitution, Constitution of India, Hindi, Lokmat, Maharashtra, Marathi, Marathi language, mother tongue, National Language, Right to Information Act, RTI

पन्नास वर्षानंतरही राज्यात शिक्षणविषयक धोरणाचा खो-खो चालूच !! (विविध वृत्ते)

पुढील तीन वृत्ते वाचा.

१. वृत्त दि० १२ जानेवारी २०१०: मराठी शाळांसाठीचा मास्टर प्लॅन सहा महिन्यांत (दै० सकाळ – प्रेषक: श्री० विजय पाध्ये)

(अमृतमंथन-मराठी शाळांचा मास्टर प्लॅन_Sakal_120110)

२. वृत्त दि० १२ जानेवारी २०१०: मराठी माध्यमाच्या शाळांसाठी राज्याच्या सुवर्णमहोत्सवी वर्षातच मराठीची गळचेपी –  रामनाथ मोते (दै० सकाळ)

(अमृतमंथन-राज्याच्या सुवर्णमहोत्सवी वर्षातच मराठीची गळचेपी_Sakal_120110)

३. वृत्त दि० ०८ जुलै २००६: उच्च न्यायालयाने वर्ष २००१ मध्ये दिलेल्या आदेशानुसार मास्टर प्लॅन अजुनही तयार नाही (दै० लोकसत्ता – प्रेषक श्री० विजय पाध्ये)

(अमृतमंथन-शाळामंजुरीचा निर्णय रद्द_Loksatta_080706)

.

तीनही वृत्ते नीट वाचा. त्यावरून खालील बाबी स्पष्ट होतात.

Filed under: ०३.३ भाषा आणि शिक्षण, ०४. बित्तंबातमी , दैनिक, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माध्यम, मराठी माध्यमातून शिक्षण, मराठी शाळा, मराठी संस्कृती, मराठीची चळवळ, मराठीचे प्रश्न, महाराष्ट्र, मातृभाषा, मायबोली, राजभाषा, राज्य शासन, राज्यभाषा, राज्यशासन, राम जोशी, लोकसत्ता, शिक्षणविषयक धोरण, सकाळ, स्वाभिमान, education policy, Government, Maharashtra, Marathi, Marathi language, Marathi schools, medium of education, mother tongue, State Government

“मराठी शाळा म्हणजे सरकारवर ओझे” आणि “शासकीय व्यवहारात १००% मराठी” (वृत्त: दै० सामना, ६ जाने० २०१०)

५ जानेवारी २०१० या दिवशी महाराष्ट्र शासनाने एकाच दिवशी दोन विधाने केली – एक कडू, दुसरे गोड. अर्थात सत्य सहसा कटु असण्याचीच शक्यता अधिक असल्यामुळे या दोन विधानांपैकी कडू विधान सत्य ठरण्याची व गोड विधान केवळ नावापुरते निघण्याची शक्यता अधिक वाटते.

Filed under: ०३.३ भाषा आणि शिक्षण, ०४. बित्तंबातमी , दैनिक, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माध्यम, मराठी माध्यमातून शिक्षण, मराठी शाळा, मराठी संस्कृती, मराठीची चळवळ, मराठीचे प्रश्न, महाराष्ट्र, मातृभाषा, मायबोली, राजभाषा, राज्य शासन, राज्यभाषा, राज्यशासन, शिक्षणविषयक धोरण, शिक्षणाचे माध्यम, संपादकीय, सामना, स्वाभिमान, education policy, Government, Maharashtra, Marathi, Marathi language, Marathi schools, medium of education, mother tongue, State Government

मर्द मराठ्यांची ऑनलाईन लढाई (ले० कीर्तिकुमार शिंदे, लोकप्रभा, ८ जाने० २०१०)

प्रचंड मोठय़ा संख्येने पण मुख्यत: तलवार आणि भाले घेऊन लढणाऱ्या भारतीय सैन्यांना बंदुका व तोफांसारख्या आधुनिक शस्त्रास्त्रांच्या बळावर मूठभर इंग्रजांनी सहज हरवलं होतं, हा आपला इतिहास आहे. आजच्या काळाच्या संदर्भात बोलायचं झालं तर जगभरात संगणक व माहितीजालाचा उपयोग माहिती आणि संज्ञापनासाठी वाढत असताना मराठी नागरिक व ग्राहक म्हणून स्वत:चे अधिकार मिळवण्यासाठी आपणही संगणक व महाजालाचा प्रभावी वापर करायला शिकले पाहिजे. पत्रव्यवहार व दूरध्वनी या जुन्या साधनांवरच जर आपण अवलंबून राहिलो तर आधुनिक जगात मागे राहू.

Filed under: ०५. वेचक वेधक - टिपणे व लेख , इंटरनेट, ई-मेल, ऑन-लाईन, ग्राहक अधिकार, भाषाभिमान, महाजाल, विरोप, संगणक, संज्ञापन, communication, computer, consumer rights, email, internet, Marathi, Marathi language, on-line

“हिंदी ही भारताची राष्ट्रभाषा नाही” – केंद्र सरकारचा अधिकृत निर्वाळा (ले० सलील कुळकर्णी)

“महाराष्ट्राचे ज्येष्ठ राजकारणी उत्तरेकडील अवकृपा होऊ नये म्हणून “हिंदी-राष्ट्रभाषा एके हिंदी-राष्ट्रभाषा” ह्याच पाढ्याची घोकंपट्टी करीत बसले आहेत. तेव्हा एकदा शेवटचाच “हा सूर्य आणि हा जयद्रथ” असा निवाडा करण्यासाठी सर्वश्रेष्ठ अस्त्राचा आपल्याला आता प्रयोग करायचा आहे आणि ते अस्त्र म्हणजे स्वतः केंद्र सरकारच्या अधिकृत भाषा विभागाने दिलेली कबुली.”

Filed under: ०३.१ अस्मिता: भाषिक व सांस्कृतिक , अधिकृत भाषा, अधिकृत भाषा कायदा, अस्मिता, एकजूट, ऐक्य, घटना, भारताची राज्यघटना, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माणूस, मराठीची चळवळ, मराठीचे प्रश्न, महाराष्ट्र, मातृभाषा, मायबोली, माहिती अधिकार, राजभाषा, राज्य शासन, राज्यभाषा, राज्यशासन, राष्ट्रभाषा, संविधान, स्वाभिमान, constitution, Constitution of India, Hindi, Maharashtra, Marathi, Marathi language, mother tongue, National Language, Right to Information Act, RTI

च्यायला, आपल्या भाषेत असं ठेवलंय तरी काय? (ले० अतुल तुळशीबागवाले)

भारतीय संस्कृतीचे मूळ हे अशा काही मोजक्या तत्त्वांत आहे असे मी समजतो, व त्यावरून आपली नैसर्गिक जीवनशैली ओघाने येतेच. इतका सहजपणा आणि विवेक मी अन्य कुठेही बघितला नाहिये. पण निसर्गाबरोबर एवढ्या समरसतेने राहूनही १५०० वर्षांपूर्वीचा आर्यभटाचे गणित आता आधुनिक समजल्या जाणार्‍या गणिताच्या तोडीचं निघालं, आणि कणादांनी २००० वर्षांपूर्वी अणूंची कल्पना मांडली. आयुर्वेद, हठयोग व अन्य स्वास्थ्यविषयक शास्त्रांचा प्रभावीपणा तर आपल्या सर्वांना माहितच आहे.

Filed under: ०३.२ भाषाविचार: मराठी-इंग्रजी-हिंदी-संस्कृत , भारतीय संस्कृती, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मातृभाषा, मायबोली, संस्कृत, स्वाभिमान, Marathi, Marathi language, Marathi literature, mother tongue, Sanskrit

’अखेर कमाई’ (कवी कुसुमाग्रज)

मनाला उबग आणणार्‍या महाराष्ट्रातील जातीय राजकारणावर कविश्रेष्ठ कुसुमाग्रजांनी आपल्या ’अखेर कमाई’ या कवितेत अत्यंत मार्मिक भाष्य केले आहे.

Filed under: ०६.२ कविता , कुसुमाग्रज, मराठी कविता, मराठी कवी, मराठी भाषा, मराठी साहित्य, महाराष्ट्र, Maharashtra, Marathi, Marathi language, Marathi literature, Marathi poetry, mother tongue

मुंबई महानगरीच्या अभिमानगीताच्या निर्मितीमध्ये मराठीची उपेक्षा (संपादकांस पत्र – ले० सलील कुळकर्णी)

मुंबई पोलिस खात्याने मुंबई महानगराचे अभिमानगीत (city anthem) तयार करण्यासाठी सोनू निगम यांना पाचारण केले आहे अशी बातमी ऐकली. हे गीत २६/११ च्या हत्याकांडात जीव गमावलेल्या शेकडो व्यक्तींना आदरांजली अर्पण करण्याच्या उद्देशाने तयार केले जाणार आहे. मुंबई पोलिसांनी करू घातलेले हे गीत अर्थातच मराठीत नाही तर हिंदी भाषेत असेल आणि असेल अमराठी गायकांनी गायलेले आणि अर्थातच अमराठी भाषकांसाठी.

Filed under: ०४. बित्तंबातमी , अभिमान गीत, दैनिक, पोलिस, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी संस्कृती, महाराष्ट्र, मायबोली, मुंबई, राज्यभाषा, राज्यशासन, राष्ट्रभाषा, स्वाभिमान, Hindi, Maharashtra, Marathi, Marathi language, mother tongue

व्यर्थ न हो बलिदान ! (ले० डॉ० दत्ता पवार)

डॉ० दत्ता पवारांनी महाराष्ट्र राज्याच्या रजत जयंतीच्या वेळी लिहिलेल्या या लेखातील समस्यांनी आज राज्याच्या सुवर्ण जयंतीच्या वेळी फारच भयानक स्वरूप धारण केलेले दिसते. अर्थात यातील प्रत्येक समस्येला मूलतः मराठी माणूस स्वतःच कारणीभूत आहे.

Filed under: ०३.१ अस्मिता: भाषिक व सांस्कृतिक , अस्मिता, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माणूस, मराठी माध्यम, मराठी माध्यमातून शिक्षण, मराठी शाळा, मराठी संस्कृती, मराठीची चळवळ, मराठीचे प्रश्न, महाराष्ट्र, मातृभाषा, मायबोली, राजभाषा, राज्य शासन, राज्यभाषा, राज्यशासन, राष्ट्रभाषा, राष्ट्रीय एकात्मता, स्वाभिमान, हिंदी, constitution, Constitution of India, Hindi, Maharashtra, Marathi, Marathi language, mother tongue, Official Language

पुस्तक परीक्षण – ‘ध्वनितांचें केणें’ (ले० मा० ना० आचार्य)

प्राचीन भारतीय वाङ्‌मयातील महाभारत व मध्ययुगीन मराठी वाङ्‌मयातील ज्ञानेश्वरी यांसारख्या विविध श्रेष्ठ साहित्यकृतींवरील लेखावरील एक संशोधनपर टीका. ध्वनित म्हणजे सूचकार्थ, hint, implied meaning. थोर विद्वानांच्या निरूपणात राहून गेलेल्या लहानसहान नजरचुकांमुळे किंवा संदर्भविश्लेषणामध्ये अनवधानाने झालेल्या प्रमादांमुळे कधी कधी मोठमोठे अनर्थकारी मिथ्यापवाद पसरतात. त्यांचाच झाडा प्रा० आचार्यांनी या पुस्तकात घेतला आहे. त्यात त्यांनी दुर्गाबाई भागवतांसारख्या साक्षेपी विदुषींनाही जाब विचारण्यास कमी केलेले नाही.

Filed under: ०६.१ समीक्षा-रसग्रहण-परीक्षणे, ०८. संस्कृत भाषा, भारतीय संस्कृती आणि तत्त्वज्ञान , ज्ञानदेवी, ज्ञानेश्वरी, दुर्गा भागवत, पुस्तक ओळख, पुस्तक परिचय, पुस्तक परीक्षण, प्रा० माधव ना० आचार्य, भारतीय संस्कृती, मराठी, मराठी पुस्तके, मराठी भाषा, मराठी वाचन, मराठी संस्कृती, मराठी साहित्य, महाभारत, मायबोली, Marathi, Marathi Books, Marathi language

अशोक ‘सिंग’ चौहानांना उत्तरेकडील सदिच्छांची गरज (ले० डॉ० श्रीपाद पांडे)

आपले मराठी-अभिमानी मित्र (ऍक्सिस बॅंकेला नमवून मराठी बोलायला लावणारे) डॉ० श्रीपाद पांडे यांनी महाराष्ट्राच्य़ा सध्याचे मुख्यमंत्री माननीय अशोकराव चव्हाण यांच्या नांदेडमध्ये राज्यभाषेची उपेक्षा करून कसा धडधडीत अपमान केला जात आहे या बद्दल एक टिपण व सोबत पुराव्यादाखल नांदेड रेलवे स्टेशनावरील काही छायाचित्रे पाठवली आहेत, ती पहावीत.

Filed under: ९०. वाचकांच्या उल्लेखनीय प्रतिक्रिया, विचार व अनुभव , अशोक चव्हाण, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठीचे प्रश्न, महाराष्ट्र, मातृभाषा, मायबोली, मुख्यमंत्री, राज्यभाषा, रेल्वे, स्वाभिमान, Marathi, Marathi language, mother tongue, Railway

‘हिंदी ही राष्ट्रभाषा? एक चकवा!!’ – वाचकांच्या प्रतिक्रिया (दै० लोकसत्ता, २९ नोव्हें० २००९)

“कायद्याने नेमून दिलेले आणि इतर राज्यभाषांना दिले जाणारे सर्व कायदेशीर अधिकार, मान, महत्त्व आमच्या मराठी भाषेला द्यायलाच पाहिजेत-त्याहून जास्त नको; पण किंचितही कमी नको. हे म्हणणं अयोग्य, बेकायदेशीर, अनैतिक म्हणता येईल का?”

या संबंधी एक अभ्यासपूर्ण लेख १५ नोव्हेंबरच्या लोकमुद्रामध्ये सलील कुलकर्णी यांनी लिहिला होता. या लेखावर देशा-परदेशातून अनेक प्रतिक्रिया आल्या. जागेअभावी या सगळ्या  प्रतिक्रिया छापता येणं तर अशक्यच आहे, पण सर्व पत्रलेखकांची नावंही छापणं अशक्य आहे.  त्यामुळे काही निवडक प्रतिक्रियाच येथे देत आहोत. (लोकसत्ता, लोकमुद्रा, २९ नोव्हेंबर २००९)

Filed under: ०३.१ अस्मिता: भाषिक व सांस्कृतिक , अधिकृत भाषा, अधिकृत भाषा कायदा, अनुसूची ८, अस्मिता, एकजूट, ऐक्य, केंद्रशासन, घटना, दैनिक, भारताची राज्यघटना, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माणूस, मराठीची चळवळ, मराठीचे प्रश्न, महाराष्ट्र, मातृभाषा, मायबोली, राजभाषा, राज्यभाषा, राज्यशासन, राष्ट्रभाषा, राष्ट्रीय एकात्मता, लोकसत्ता, संविधान, स्वाभिमान, हिंदी, constitution, Constitution of India, Hindi, Maharashtra, Marathi, Marathi language, mother tongue, National Language, Official Language, Official Languages Act, Recognised Languages, Schedule 8

मराठी टिकेल काय? (अग्रलेख: दै० सामना, दि० १० डिसें. २००९)

दिनांक ११ डिसेंबर २००९ च्या ’दैनिक सामना’चा वरील शीर्षकाचा अग्रलेख वाचनीय आहे. अग्रलेखातील राजकीय छटा जरी दृष्टीआड केली तरी त्यात मांडलेले वास्तव हे एक भयानक सत्य आहे. एकीकडे नवीन मराठी शाळांना अनुमती नाकारायची व दुसरीकडे अस्तित्वात असलेल्या शाळांच्या विविध मार्गांनी मुसक्या बांधून त्यांचा दर्जा कसा खालावेल व त्यांच्यापासून मराठी माणूस दूर जाऊन तो इंग्रजी शाळांकडे कसा वळेल यासाठी योजनाबद्ध पद्धतीने प्रयत्न करायचे हेच शासनाचे शिक्षणविषयक अलिखित धोरण आहे.

Filed under: ०३.१ अस्मिता: भाषिक व सांस्कृतिक, ०३.३ भाषा आणि शिक्षण, ०४. बित्तंबातमी , अग्रलेख, एकजूट, ऐक्य, दैनिक, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माध्यम, मराठी माध्यमातून शिक्षण, मराठी शाळा, मराठी संस्कृती, मराठीचे प्रश्न, महाराष्ट्र, मातृभाषा, मायबोली, राज्य शासन, राज्यभाषा, राज्यशासन, राम जोशी, संपादकीय, सामना, स्वाभिमान, Government, Maharashtra, Marathi, Marathi language, Marathi schools, mother tongue, State Government

श्रीगणपति-अथर्वशीर्षाचा गदिमाकृत पद्यानुवाद

कुठल्याही एका भाषेतून दुसर्‍या भाषेत अनुवाद करायचा म्हणजे केवळ शब्दकोशाप्रमाणे शब्दाला शब्द योजून उपयोगी नाही. अर्थानुवाद, किंवा त्याही पुढे जाऊन भावानुवाद, उत्तम रीतिने जमण्यासाठी दोन्ही भाषांतील शब्दांच्या विविध अर्थच्छटा व त्यांच्या खाचाखोचा यांची चांगली जाण पाहिजे आणि त्या दोन्ही  भाषांवर प्रभुत्व तर असायलाच पाहिजे परंतु दोन्ही भाषांमागील संस्कृती व परंपरांचेही उत्तम ज्ञान असायला हवे.

अशा या सर्वगुणांनी संपन्न अशा मराठीतील महाकवी ग० दि० माडगुळकर उर्फ गदिमा यांनी केलेला संस्कृतमधील श्रीगणपति-अथर्वशीर्षाचा सविस्तर मराठी भावानुवाद आणि तो देखिल पद्यात, खालील दुव्यावर सापडेल.

अमृतमंथन- श्रीगणपति-अथर्वशीर्षाचा गदिमाकृत अनुवाद_111209

.

कृपया आपले प्रतिमत लेखाखालील रकान्यात अवश्य लिहा. आभारी आहोत.

- अमृतयात्री

Filed under: ०८. संस्कृत भाषा, भारतीय संस्कृती आणि तत्त्वज्ञान , atharvasheersha, अनुवाद, ग दि माडगुळकर, गणपती, गदिमा, पद्यानुवाद, भारतीय संस्कृती, मराठी, मराठी अनुवादित साहित्य, मराठी भाषा, मायबोली, श्री गणपति अथर्वशीर्ष, Indian culture, Marathi, Marathi language, Marathi poetry, mother tongue

मराठीच्या अभिमानगीताची निर्मिती – लाभले अम्हांस भाग्य बोलतो मराठी (वृत्त आणि आवाहन)

कौशल इनामदार या तरुण व उभरत्या अशा आपल्या संगीतकार-मित्राने आपल्या मराठी भाषेला एक अभिमानगीत देण्याचा संकल्प सोडला आहे. त्यासाठी त्याने मराठीतील श्रेष्ठ कवी सुरेश भटांची ’लाभले अम्हांस भाग्य’ ही अत्युत्तम, मराठी माणसाच्या स्वभाषा व स्वसंस्कृती बद्दलच्या भावना अचूकपणे मांडणारी, आपल्या सर्वांची आवडती व वाचताना आपल्याला मराठीच्या अभिमानाने बेभान करणारी कविता त्यांनी निवडली आहे. या कवितेला उत्तम संगीताचा साज लेववून तिला मराठी अभिमानगीत म्हणून जगापुढे सादर करण्याचा कौशलचा मनोदय आहे.

Filed under: ०३. मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माणूस: स्फुट लेखन, ०४. बित्तंबातमी , अभिमानगीत, कविता, बातम्या, भावगीते, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी कविता, मराठी कवी, मराठी काव्य, मराठी गाणी, मराठी भाषा, मराठी संस्कृती, मराठी साहित्य, महाराष्ट्र, मातृभाषा, मायबोली, वृत्त, सुरेश भट, स्वाभिमान, Marathi, Marathi language, mother tongue

अबू आझमीने उस्ताद अब्दुल करीम खानसाहेबांचा कित्ता गिरवावा (ले० जावेद नकवी, इंग्रजी दै० डॉन, पाकिस्तान, दि० १९ नोव्हें० २००९)

हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीतातील प्रसिद्ध किराणा घराण्याचे संवर्धक-प्रवर्तक उस्ताद अब्दुल करीम खान साहेब यांच्या महाराष्ट्र व मराठी संस्कृतीला दिलेल्या योगदानाचे उदाहरण डोळ्यासमोर ठेवण्याचा सल्ला अबू आझमीला देण्यासाठी श्री० जावेद नकवी ह्या पाकिस्तानातील डॉन या अग्रगण्य दैनिकाचे प्रसिद्ध पत्रकार आणि स्तंभलेखक ह्यांनी लिहिलेला हा इंग्रजी लेख.

जरी श्री० नकवी यांची काही राजकीय मते आपल्याला कदाचित पटणार नाहीत; पण तरीही त्यांचा भारताच्या आणि महाराष्ट्राच्या इतिहासाचा अभ्यास, तसेच मराठी भाषा आणि संस्कृतीच्या संपन्नता आणि प्रगल्भतेबद्दलची जाण आणि आदरभावना ह्या गोष्टी आश्चर्यचकित करतात आणि अटकेपार झेंडे रोवलेल्या मराठ्यांच्या कीर्तीचे पडघम अजुनही दूरपर्यंत वाजताहेत हे समजल्यावर छाती अभिमानाने फुलून येते.

Filed under: ०५. वेचक वेधक - टिपणे व लेख , उस्ताद अब्दुल करीम खान साहेब, किराणा घराणे, डॉन, दैनिक, पाकिस्तान, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी संस्कृती, मराठी साहित्य, महाराष्ट्र, मायबोली, राष्ट्रभाषा, स्वाभिमान, daily, Dawn, Government, Hindi, India, Javed Naqvi, Kirana Gharana, Maharashtra, Marathi, Marathi language, Marathi literature, mother tongue, National Language, newspaper, Pakistan, Ustad Abdul Karim Khan

मराठी देवनागरी वर्णमालेत सुधारणा करण्यासाठी घेतलेल्या निर्णयाबद्दल शासनाचे अभिनंदन ! (वृत्त: प्रेषक सुशांत देवळेकर)

मराठी देवनागरी वर्णमालेत सुधारणा करण्यासाठी घेतलेल्या निर्णयाबद्दल शासनाचे आभार व अभिनंदन !

संबंधित सुधारणा करण्यासाठी घेतलेल्या राज्यशासनाच्या निर्णयाची प्रत सादर करीत आहोत.

Filed under: ०३.२ भाषाविचार: मराठी-इंग्रजी-हिंदी-संस्कृत, ०४. बित्तंबातमी , टंक, देवनागरी, मराठी, मराठी टंकलेखन, मराठी लेखन, मराठी वाचन, मराठी व्याकरण, महाराष्ट्र, मायबोली, युनिकोड, राज्य शासन, वर्णमाला, शुद्धलेखन, Devnagari, Government, Maharashtra, Marathi, Marathi language, Marathi literature, mother tongue, State Government, unicode

महाराष्ट्र शासनाचे गुजराथीला १ कोटी आणि मराठीला २५ लाख? (वृत्त: दै० महाराष्ट्र टाईम्स, मुंबई, दि० ३ डिसें० २००९)

दिनांक ३ डिसेंबर २००९च्या महाराष्ट्र टाईम्समधील बातमीवरून असे कळते की नेहमीच ’माय मरो आणि मावशी जगो’ असे धोरण पाळणारे आपले महाराष्ट्र राज्यशासन मराठी साहित्य सम्मेलनास २५ लाखाचे अनुदान देत असे; पण गुजरात साहित्य अकादमीस मात्र ३५ लाख देत असे. आणि आता आयजीच्या जिवावर बायजी उदार होऊन गु०सा०अ०ची अनुदानाची रक्कम वाढवून तिला तब्बल १ कोटीचे अनुदान देण्याचे राज्य शासनाने ठरवले आहे. याला काय म्हणावे? शब्दच सुचत नाहीत. %@&#%#**…. !!!

Filed under: ०४. बित्तंबातमी , दैनिक, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी दैनिक, मराठी भाषा, मराठी वर्तमानपत्रे, मराठीची चळवळ, महाराष्ट्र, महाराष्ट्र टाईम्स, मायबोली, वर्तमानपत्र, वृत्तपत्र, स्वाभिमान, Marathi, Marathi language, mother tongue